CHUYÊN ĐỀ
“ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG PHÂN MÔN
TẬP NẶN TẠO DÁNG”
I. Đặt vấn đề:
Như chúng ta đã biết, dạy Mĩ thuật không nhằm đào tạo các em trở thành hoạ sĩ, vì môn Mĩ thuật là môn học thuộc lĩnh vực năng khiếu, mà tất cả các em học sinh không phải em nào cũng có năng khiếu về Mĩ thuật. Vì thế môn học này nhằm giáo dục thẩm mĩ cho các em là chủ yếu, tạo điều kiện cho các em tiếp xúc, làm quen và thưởng thức cái đẹp, tập tạo ra cái đẹp và biết vận dụng cái đẹp vào sinh hoạt học tập hàng ngày. Vì vậy người giáo viên phải luôn tạo hứng thú học tập cho học sinh, tạo cho học sinh yêu thích môn học thông qua các hoạt động dạy học tại lớp.
Môn Mỹ thuật ở tiểu học được chia làm 5 phân môn, cũng như những phân môn khác phân môn Tập nặn tạo dáng là phân môn được học sinh rất yêu thích bởi các em được tự do sáng tạo, các em được thực hành trực tiếp, được sờ nắm trên tay và thực hành để tạo ra cái đẹp cho mình mà không cần dựa dẫm vào người khác.

Ở Tiểu học phân môn Tập nặn tạo dáng cũng mới bước đầu hình thành cho các em về rèn luyện đôi tay khéo léo, yêu thích cái đẹp và ham thích môn học, biết quan tâm đến bạn bè, phối hợp với bạn bè trong việc học. Chương trình Mĩ thuật cũng như các môn học khác, được xây dựng theo quy tắc đồng tâm nên đến lớp 5, các em cơ bản đã biết cách nặn một số nội dung nhưng đòi hỏi cao hơn về tính thẩm mỹ, khối lượng công việc và tính sáng tạo.
Cùng với sự đổi mới về đánh giá học sinh theo Thông tư 30 các em cần phải có thêm các năng lực và phẩm chất cần thiết về quan tâm bạn bè, giúp đỡ bạn bè và chú trong hơn việc đánh giá kết quả học tập của mình và của bạn.
Có một câu nói rằng: “Dù đã dắt ngựa đến bờ sông cũng không thể bắt nó uống nước được”. Việc học tập của trẻ cũng vậy. Dù có bắt được chúng ngồi ngay ngắn học tập nhưng nếu không thích thú, trẻ cũng không thể học tốt được. Chính vì vậy ngoài việc truyền đạt kiến thức cho học sinh của người thầy,  chúng ta cần phải biết gây hứng thú học tập cho học sinh để tiết học thực sự nhẹ nhàng, sinh động. Học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, hấp dẫn mà không  gượng ép. Có như vậy tiết học mới đem lại hiệu quả cao.
II. Dạy học tạo hứng thú cho học sinh:
Đối tượng giảng dạy của chúng ta chính là học sinh tiểu học. Đây là lứa tuổi học sinh chuyển tiếp từ giai đoạn vui chơi sang giai đoạn học tập, khả năng tri giác của các em rất tốt, hứng thú ngày càng bộc lộ và phát triển rõ rệt. Đặc biệt là hứng thú nhận thức, hứng thú tìm hiểu thế giới xung quanh, các em thể hiện tính tò mò,  ham hiểu biết. Tuy nhiên sự phát triển hứng thú học tập của học sinh phụ thuộc trực tiếp vào việc tổ chức học tập cho học sinh của giáo viên. Chính vì vậy, để tổ chức hướng dẫn thực hiện các hoạt động một cách gây hứng thú cho học sinh, theo tôi  người giáo viên cần:
- Đổi mới nhận thức của người thầy và  học sinh.
- Đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường phương pháp tổ chức lớp học theo kiểu học mà chơi, chơi mà học đặc biệt là đối với phân môn Tập nặn tạo dáng.
- Tổ chức nhiều hình thức dạy học cho học sinh như: Dạy học trong lớp, ngoài trời, ngoài vườn hoa, tham quan học tập,...
- Phát huy tối đa hiệu quả  của đồ dùng dạy học .
- Tạo ra môi trường học tập công bằng, thân thiện, hứng thú.
- Đổi mới cách đánh giá toàn diện học sinh
III. Đổi mới nhận thức cuả người dạy và người học.
 * Đối với người thầy :
+ Không xem nhẹ môn học Mĩ thuật vì chúng ta thường nghĩ đây là môn học phụ, không tính điểm nên việc quan tâm cũng chưa đúng mức, chưa thật sự đổi mới về phương pháp giảng dạy, nhận xét, đánh giá học sinh còn chung chung. Phải dạy theo phân hóa đối tượng học sinh. Biết tích hợp lồng ghép kiến thức một cách hiệu quả.
* Đối với học sinh :
- Phải nhận ra tầm quan trọng ở môn học Mĩ thuật cũng như những môn học khác, không xem là môn học phụ, không có điểm số.
- Phải có sự chuẩn bị bài, Đồ dùng học tập trước khi đến lớp, biết sưu tầm những hình ảnh, tư liệu có liên quan đến bài học do giáo viên yêu cầu.
IV. Phương pháp dạy học:
1. Phương pháp giảng dạy lí thuyết
- Trong chương trình dạy phân môn Tập nặn tạo dáng thì không có bài lí thuyết dành riêng cho một tiết, thường lí thuyết được giảng trước khi HS làm bài thực hành. Thời gian này chỉ chiếm khoảng 15 đến 17 phút. Do đó những kiến thức cơ bản giáo viên phải chắt lọc có trọng tâm để truyền thụ cho HS. HS có thể căn cứ vào đó để làm bài cho có hiệu quả. Tuy nhiên giáo viên có thể tổ chức để mở rộng kiến thức cho HS vào các buổi học tự chọn, ngoại khoá, …
- Trong phần này GV tập trung cho học sinh tự khai thác, tìm hiểu nội dung của bài và trình bày ý kiến của mình là chính, không nên giảng giải nhiều làm mất đi khă năng tìm hiểu của học sinh.
Ví dụ: Bài nặn dáng người GV cho học sinh quan sát một bức tranh có nhiều hoạt động của con người để các em quan sát và nhận ra được mỗi người khi có hoạt động khác nhau thì tạo ra một dáng khác nhau. Cũng có thể cho các em thực hành thực tế tại nhóm, cả lớp hoặc xem video clip để nhận ra điều đó.
Khi các em nhận ra được điều cơ bản nhất như vậy thì các em mới thực hành đúng được.
2. Hướng dẫn học sinh cách nặn:
Thông thường các em đã biết được các cách nặn một con người, con vật hay đồ vật nào đó đều thực hiện theo các cách như:
Nặn từng bộ phận riêng biệt rồi ghép dính lại với nhau
- Nặn từ một thỏi đất thành vật cần nặn
-Kết hợp cả 2 cách trên sao cho hợp lý và phối hợp với việc kết hợp màu sắc để cho bài nặn đẹp, sinh động và giống thật.
Nặn con vật có thể nặn từ một thỏi đất và tạo thêm các bộ phận như mắt, mũi, miệng, tai bằng cách nặn riêng biệt rồi gắn thêm vào cho bài đẹp hơn
Phần này để phát huy khả năng của học sinh GV có thể cho học sinh tự nặn rồi nêu cách thực hiện của mình cho bạn biết và học sinh so sánh được sự khác nhau của 2 cách nặn, GV không cần làm thay mà chỉ hướng dẫn nhắc nhở cho các em là chính.
3. Thực hành
Thông thường phần thực hành GV dành khoảng 15-20 phút cho HS thực hành và hoàn thành bài để nhận xét, đánh giá.
Tùy theo từng loại bài mà GV tổ chức cho học sinh thực hành theo nhiều phương pháp khác nhau như thực hành theo cá nhân, nhóm 2, nhóm 4, nhóm 5,..
Ví dụ: Với bài Tập nặn tạo dáng Đề tài tự chọn tôi tổ chức cho học sinh thực hành theo nhóm để các em có khả năng sáng tạo theo cả một đề tài mà các em trong cùng nhóm yêu thích, có thể các em chọn đề tài tạo dáng người các em sẽ chọn một đội bóng gồm 5 người ở đó các em sẽ tạo ra được nhiều dáng người trên sân bóng như: chạy, đi, đưa tay bắt bóng,...Hoặc các em sẽ chọn nặn quả nhiều em sẽ nặn thành một giỏ quả trong đó có nhiều loại quả sẽ đẹp hơn, mặc dù như vậy các em vẫn phải làm công việc riêng của mình do nhóm phân công là phải hoàn thành mỗi người 1 quả.
Qua việc học tập theo nhóm như vậy các em có thể hỗ trợ cho nhau, các em nhút nhát, thiếu tự tin sẽ hòa đồng được với tập thể, các em mạnh dạn sẽ thể hiện được khả năng của mình, biết giúp bạn, biết đoàn kết và đặc biệt là có trách nhiệm với công việc chung của nhóm, tổ đề ra. Có như vậy học sinh mới có điều kiện giao lưu học tập theo dõi, đánh giá kết quả học tập của nhau sát thực hơn, sau này việc bình bầu khen thưởng cuối học kỳ, cuối năm học sẽ chính xác hợn.
Tuy nhiên, một số cũng chạy theo thành tích các em có thể làm thay cho bạn để cả nhóm có được thành tích tốt. Vì vậy, GV cần phải theo dõi các em sâu sát hơn và hỗ trợ nhiều hơn cho các em học sinh chưa mạnh dạn, chưa tự tin trong các nhóm, các tổ đồng thời cũng kết hợp kiểm tra các em có năng lực tốt để các em hoàn thành được bài tôt.
4. Nhận xét, đánh giá:
Năm học 2014-2015 bậc học Tiểu học đã được đánh giá theo Thông tư 30 (đánh giá bằng nhận xét thay cho điểm số), nội dung này tuy có mới so với các môn học khác nhưng đối với môn học Mĩ thuật thì cũng đã thực hiện đánh giá định tính từ các năm trước đây nên việc đánh giá nhận xét cũng có thay đổi nhưng không nhiều, tuy nhiên người GV cần tập trung chú trọng hơn về đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh kết hợp và có kết hợp với sự đánh giá của học sinh với học sinh. Để đánh gía được chính xác giáo viên cần phải hướng dẫn HS nhận xét bài một cách đầy đủ hơn, có thể nhận xét cả về tinh thần học tập của các bạn trong nhóm của mình và giáo viên cũng như vậy ngoài việc nhận xét bài các em có đạt hay không thì cũng phải nhận xét cả 2 mặt còn lại để kịp thời uốn nắn các em sau mỗi tiết học.
5. Lồng ghép các nội dung khác:
Đối với phân môn Tập nặn tạo dáng việc lồng ghép các nội dung là vô cùng quan trọng đặc biệt là Kĩ năng sống, người giáo viên chúng ta cần giúp cho các em biết được cách giữ vệ sinh khi thực hành với đất nặn, biết rửa tay sau khi hoàn thành tiết học, biết sử dụng kéo an toàn khi thực hành cắt dán, xé dán, biết tiết kiệm đồ dùng học tập trong thực hành, biết vệ sinh lớp học sau khi xong tiết học Mĩ thuật. Vấn đề này vô cùng quan trọng đối với các em trong cuộc sống sau này.
V. Kết luận:
Đổi mới phương pháp dạy học, tạo hứng thú học tập cho học sinh đó là điều mà mọi giáo viên đứng lớp điều quan tâm.Và chúng tôi tin rằng với cái tâm của một nhà giáo, với lòng yêu nghề mến trẻ thực sự thì giáo viên chúng ta sẽ gây được hứng thú học tập cho học sinh  và đó sẽ là một thành công lớn trong cuộc đời giảng dạy của mỗi người.
Trên đây là nội dung chuyên đề: “Đổi mới phương pháp dạy học, tạo hứng thú học tập cho học sinh trong phân môn Tập nặn tạo dáng”. Rất mong sự đóng góp của quý thầy cô để chuyên đề được hoàn thiện hơn và đưa vào áp dụng giảng dạy trong môn Mĩ thuật ở khối lớp 5 nói riêng và các khối ở bậc tiểu học nói chung.
XIN CHÀO VÀ HẸN GẶP LẠI